Trong tuần qua, một thông báo ngắn gọn đã làm rung chuyển hành lang đầu tư: BMS (Bristol Myers Squibb) mở rộng quan hệ đối tác với Nvidia. Con số được nhắc đến: 55% tiết kiệm chi phí trong khám phá thuốc. Không có bất kỳ tài liệu kỹ thuật nào kèm theo, chỉ có một tuyên bố chung chung về "AI factory". Đối với một nhà điều tra kỳ cựu như tôi, đây không phải là tin vui, mà là một dấu hiệu đỏ. Bởi lẽ, trong lịch sử blockchain và crypto, những lời hứa về sự siêu hiệu quả mà không có bằng chứng cụ thể thường là mảnh đất màu mỡ cho sự thổi phồng.
Bối cảnh ở đây rất đơn giản. Ngành dược phẩm đang chịu áp lực khổng lồ về chi phí R&D. Một nghiên cứu điển hình từ Tufts University cho thấy chi phí đưa một loại thuốc mới ra thị trường có thể lên tới 2.6 tỷ USD. Bất kỳ công nghệ nào hứa hẹn cắt giảm 50% con số đó đều sẽ thu hút sự chú ý tột độ của các nhà đầu tư. Tuy nhiên, lịch sử của DeFi đã dạy tôi rằng: APY cao bất thường thường là dấu hiệu của một cấu trúc phần thưởng không bền vững, nơi TVL bị thổi phồng để che đậy sự thiếu hụt về giá trị thực. 55% tiết kiệm chi phí ở đây, nếu không có một bản phân tích kỹ thuật chi tiết, cũng tương tự như một lời hứa APY.
Tôi sẽ bắt đầu mổ xẻ con số 55% từ góc nhìn của một kỹ sư đã từng audit hợp đồng thông minh. Đầu tiên, không có cách nào để tin vào con số này nếu không xác định được baseline. 55% so với cái gì? Là so với việc chạy mô phỏng trên CPU cluster? So với việc thuê ngoài dịch vụ từ một CRO truyền thống? Hay so với một quy trình hoàn toàn thủ công trong phòng thí nghiệm? Nếu baseline là một quy trình tối ưu kém, thì con số 55% không có nhiều ý nghĩa. Nó giống như việc một dự án DeFi tuyên bố APY 1000% nhưng thực chất là dựa trên lạm phát token không giới hạn.
Thứ hai, 55% này đến từ đâu? Nếu nó đến từ việc tối ưu hóa một bước duy nhất trong quy trình gồm 10 bước, thì tác động tổng thể lên toàn bộ chuỗi giá trị khám phá thuốc là không đáng kể. Ví dụ, nếu bước "virtual screening" chỉ chiếm 10% tổng chi phí của giai đoạn khám phá, thì việc tối ưu nó đến 55% chỉ giúp giảm 5.5% tổng chi phí. Nhưng thông cáo báo chí lại gây hiểu lầm rằng tiết kiệm được 55% toàn bộ chi phí khám phá. Đây là một lỗi logic rất phổ biến trong các quảng cáo công nghệ.
Cuối cùng, tôi muốn nhìn vào mặt "contrarian" của vấn đề. Liệu Nvidia có thực sự là giải pháp tốt nhất cho BMS? Hay BMS đang chấp nhận "vendor lock-in" với một nhà cung cấp duy nhất? Nếu toàn bộ pipeline AI của BMS được xây dựng trên CUDA và DGX, họ sẽ gặp rất nhiều khó khăn nếu muốn chuyển sang AMD hay các giải pháp cloud khác trong tương lai. Hơn nữa, sự phụ thuộc vào một bên duy nhất tạo ra một điểm lỗi đơn lẻ (single point of failure). Nếu Nvidia tăng giá phần cứng hoặc phần mềm, BMS sẽ gần như không có lựa chọn thay thế.
Kết luận: BMS và Nvidia có thể đang làm một điều đúng đắn, nhưng cách họ trình bày thông tin này ra công chúng, đặc biệt là với cộng đồng đầu tư, là cực kỳ nguy hiểm. Một con số 55% mà không có bất kỳ tài liệu hỗ trợ kỹ thuật nào không phải là một tín hiệu của sự minh bạch. Nó là một yêu cầu về lòng tin mù quáng. Và trong một thị trường vốn đã bị tổn thương bởi những lời hứa suông từ các dự án crypto, liệu các nhà đầu tư có còn đủ niềm tin để bỏ qua sự thiếu minh bạch này?