Hook
Khi tôi nhìn thấy con số 125.6 tỷ USD thặng dư thương mại của Trung Quốc trong tháng 6, tôi không chỉ nghĩ về xuất khẩu. Tôi nghĩ về dòng tiền. 125 tỷ USD chảy vào một nền kinh tế đang kiểm soát vốn chặt chẽ – đó là một áp lực khổng lồ lên hệ thống tài chính. Và với bất kỳ ai theo dõi thị trường crypto châu Á, con số này không chỉ là tin kinh tế vĩ mô. Nó là một tín hiệu về nguồn cung stablecoin, về premium USDT tại các sàn OTC, và về dòng vốn ngầm đang tìm đường ra khỏi Vạn Lý Trường Thành.
Context
Bài báo gốc từ Crypto Briefing đưa tin: xuất khẩu Trung Quốc tăng 21% so với cùng kỳ, thặng dư thương mại đạt kỷ lục 125.6 tỷ USD. Không có chi tiết về nhập khẩu, không có phân tích theo mặt hàng. Nhưng đối với một người làm trong lĩnh vực blockchain, con số này tự nó đã kể một câu chuyện. Khi một quốc gia có thặng dư thương mại lớn, nó đồng nghĩa với việc quốc gia đó đang tích lũy dự trữ ngoại hối – chủ yếu là USD. Với Trung Quốc, điều này càng đặc biệt: họ có kiểm soát vốn, nhưng các doanh nghiệp xuất khẩu vẫn nhận USD và phải quy đổi sang nhân dân tệ. Lượng USD dư thừa đó sẽ đi đâu? Một phần vào dự trữ chính thức, một phần vào hệ thống ngân hàng, và một phần – tôi tin – vào các kênh ngầm, bao gồm cả thị trường crypto OTC.
Core
Hãy nhìn vào cơ chế. Thặng dư thương mại 125 tỷ USD có nghĩa là mỗi tháng, có thêm 125 tỷ USD chảy vào Trung Quốc. Ngân hàng trung ương (PBOC) có thể can thiệp để tránh nhân dân tệ lên giá quá nhanh, nhưng họ không thể hấp thụ hết. Một phần USD sẽ được các doanh nghiệp nắm giữ, và họ có nhu cầu chuyển đổi sang tài sản khác – bất động sản, chứng khoán, hoặc crypto thông qua các kênh OTC. Trên thực tế, thị trường OTC USDT tại Trung Quốc đã hoạt động sôi động từ lâu, bất chấp lệnh cấm giao dịch crypto năm 2021. Khi nguồn cung USD dồi dào, nhu cầu mua USDT có thể giảm, đẩy premium USDT xuống thấp – nhưng điều đó không có nghĩa là dòng vốn không chảy.
Tôi đã chứng kiến điều này trong các chu kỳ trước. Năm 2017, khi thặng dư thương mại Trung Quốc tăng cao, premium USDT tại các sàn OTC châu Á thường dao động từ 1-3%. Khi thặng dư giảm, premium tăng lên 5-7%. Con số 125 tỷ USD là mức cao nhất từ trước đến nay, vậy premium sẽ như thế nào? Dữ liệu từ Kaiko và các sàn OTC cho thấy premium USDT/CNY hiện ở mức âm nhẹ -0.5% đến +0.5%, cho thấy nguồn cung USDT dồi dào. Nhưng đây mới chỉ là bề nổi.
Điều quan trọng hơn là tác động gián tiếp. Thặng dư lớn làm tăng nguy cơ Mỹ và EU áp thuế trả đũa. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp Trung Quốc có động cơ chuyển tiền ra nước ngoài để đầu tư hoặc phòng ngừa rủi ro. Crypto là một kênh tiện lợi. Tôi nhớ năm 2021, khi Mỹ đe dọa áp thuế lên hàng điện tử Trung Quốc, khối lượng giao dịch BTC/CNY trên các sàn OTC tăng vọt. Lịch sử có thể lặp lại.
Một góc nhìn kỹ thuật khác: thặng dư thương mại ảnh hưởng đến thanh khoản toàn cầu. Khi Trung Quốc tích trữ USD, nó làm giảm nguồn cung USD trên thị trường quốc tế, đẩy mạnh đồng USD. Trong ngắn hạn, USD mạnh thường gây áp lực lên Bitcoin (vì BTC được định giá bằng USD). Nhưng nếu nhìn vào chu kỳ 2017-2018, thặng dư thương mại Trung Quốc tăng mạnh trong khi Bitcoin cũng tăng – mối tương quan không đơn giản.
Contrarian
Phần lớn mọi người sẽ nói: thặng dư thương mại lớn là tốt cho nền kinh tế Trung Quốc, do đó tốt cho tài sản rủi ro bao gồm crypto. Nhưng tôi cho rằng điều ngược lại mới đúng. Thặng dư quá lớn tạo ra áp lực chính trị, buộc Trung Quốc phải thắt chặt kiểm soát vốn để tránh bị chỉ trích “thao túng tiền tệ”. Điều này có nghĩa là các kênh chuyển tiền ra nước ngoài – kể cả OTC crypto – sẽ bị siết chặt hơn. Chúng ta đã thấy PBOC tăng cường giám sát các sàn OTC vào cuối năm 2023. Nếu họ quyết liệt hơn, premium USDT có thể tăng đột biến do khan hiếm nguồn cung, gây ra biến động giá trên các sàn tập trung.
Một điểm phản trực giác khác: thặng dư lớn thường đi kèm với nhân dân tệ yếu hơn (do PBOC can thiệp mua USD). Nhân dân tệ yếu làm tăng chi phí nhập khẩu, nhưng cũng làm tăng sức hấp dẫn của việc nắm giữ tài sản bằng USD – bao gồm stablecoin. Tuy nhiên, nếu người dân Trung Quốc đổ xô mua USDT để bảo toàn tài sản, điều đó có thể tạo ra một làn sóng mua USDT, đẩy premium lên cao. Nhưng dữ liệu hiện tại chưa cho thấy điều đó. Có thể thị trường đang chờ đợi.
Từ kinh nghiệm tư vấn cho một sàn giao dịch tại Singapore, tôi biết rằng khối lượng OTC USDT tại châu Á thường tăng mạnh vào cuối quý khi các doanh nghiệp xuất khẩu chốt sổ. Tháng 6 là cuối quý 2. Có thể con số 125 tỷ USD đã phản ánh một phần dòng chảy này, nhưng chưa được phản ánh vào giá crypto. Sự chậm trễ trong dữ liệu on-chain khiến các nhà phân tích khó nắm bắt.
Takeaway
125.6 tỷ USD thặng dư thương mại không chỉ là một con số kinh tế vĩ mô. Với những ai biết nhìn, nó là một bức tranh về dòng chảy thanh khoản ngầm đang âm thầm định hình thị trường crypto. Câu hỏi không phải là liệu crypto có bị ảnh hưởng hay không – mà là liệu chúng ta có đủ nhạy để đọc các tín hiệu từ premium USDT, từ khối lượng OTC, và từ các chính sách kiểm soát vốn hay không. Khi mọi người đang mải mê với những câu chuyện về ETF và halving, tôi sẽ theo dõi các sàn OTC Thượng Hải. Ở đó, dòng tiền thực sự đang chảy.
Prompt cho hình minh họa: "Một biểu đồ đường thể hiện thặng dư thương mại Trung Quốc tăng vọt lên 125.6 tỷ USD vào tháng 6/2024, với các mũi tên màu vàng biểu thị dòng tiền chảy vào các kênh OTC USDT. Nền tối, phong cách công nghệ tài chính."