Khi tôi dùng mật mã để mở khóa vụ ICO lừa đảo Confido năm 2017, tôi học được một bài học: những gì bị bỏ quên trong chương trình nghị sự thường nguy hiểm hơn những gì được đề cập. Hôm nay, Kevin Warsh – tân Chủ tịch Fed – vừa công bố thành lập năm nhóm đặc nhiệm để “đại tu” chính sách tiền tệ. Ông ta nói về lạm phát, về việc làm, về quy tắc tài khóa. Nhưng có một thứ hoàn toàn vắng bóng: crypto. Không stablecoin, không CBDC, không DeFi. Trong một thế giới mà tiền điện tử đã trở thành lớp tài sản 1.000 tỷ USD, sự im lặng này là một tín hiệu chính sách mạnh mẽ hơn bất kỳ tuyên bố nào.
Hãy bối cảnh hóa. Warsh, người từng là Thống đốc Fed dưới thời Bush và được biết đến với quan điểm diều hâu, đã không mất nhiều thời gian để xóa bỏ di sản của Jerome Powell. Việc thành lập năm nhóm đặc nhiệm – về khung lạm phát, bảng cân đối kế toán, truyền dẫn tiền tệ, ổn định tài chính và truyền thông – là một động thái chưa từng có. Thông thường, một chủ tịch mới sẽ điều chỉnh dần dần. Warsh chọn cách “đập đi xây lại”. Nhưng điều khiến tôi – với tư cách là một Tiến sĩ Mật mã học và biên tập viên crypto kỳ cựu – giật mình là sự thiếu vắng tuyệt đối của bất kỳ đề cập nào đến tài sản kỹ thuật số. Không phải là “chúng tôi đang xem xét”, không phải “sẽ có báo cáo sau”. Chỉ là khoảng trống.
Tại sao điều này quan trọng hơn bạn nghĩ? Bởi vì chính sách tiền tệ và crypto có mối quan hệ cộng sinh phức tạp. Khi Fed thắt chặt, thanh khoản toàn cầu co lại, và DeFi – vốn dựa vào dòng chảy vốn tự do – là nạn nhân đầu tiên. Hãy nhìn vào dữ liệu on-chain: trong đợt tăng lãi suất 2022-2023, tổng giá trị bị khóa (TVL) trên các giao thức DeFi giảm từ 180 tỷ USD xuống còn 38 tỷ USD. Mối tương quan là hiển nhiên. Nhưng lần này, Warsh không chỉ thắt chặt – ông ta đang thiết kế lại toàn bộ cỗ máy. Điều đó có nghĩa là các quy tắc của trò chơi đang thay đổi, và crypto không có ghế tại bàn.
Hãy đi sâu vào kỹ thuật. Một trong năm nhóm đặc nhiệm tập trung vào “truyền dẫn tiền tệ” – cơ chế mà qua đó các quyết định lãi suất ảnh hưởng đến nền kinh tế thực. Nhóm này sẽ xem xét lại vai trò của các trung gian tài chính, bao gồm cả ngân hàng và quỹ thị trường tiền tệ. Nhưng họ sẽ không nhìn vào các giao thức cho vay phi tập trung như Aave hay Compound, nơi mà lãi suất được xác định bởi thuật toán, không phải bởi ủy ban. Đây là một điểm mù nguy hiểm. Trong kinh nghiệm audit của tôi, khi một cơ quan quản lý bỏ qua một kênh truyền dẫn, họ thường áp dụng các công cụ không phù hợp và gây ra hậu quả không mong muốn. Ví dụ: nếu Fed tăng lãi suất để hạ nhiệt nền kinh tế, nhưng thanh khoản lại chảy vào các pool thanh khoản phi tập trung không chịu ảnh hưởng của lãi suất điều hành, thì hiệu quả của chính sách sẽ bị giảm sút. Warsh có thể đang vô tình tạo ra một lỗ hổng trong bộ giáp của mình.
Một khía cạnh khác: nhóm đặc nhiệm về ổn định tài chính. Năm 2020, tôi đã phân tích hợp đồng thông minh của một dự án DeFi và phát hiện ra rằng oracle feed của nó có độ trễ 15 phút – đủ để một kẻ tấn công khai thác chênh lệch giá và rút sạch quỹ. Đó là một lỗi kỹ thuật, nhưng nó phản ánh một thực tế lớn hơn: hệ thống tài chính phi tập trung có những rủi ro cấu trúc mà các công cụ giám sát truyền thống không thể nắm bắt. Bằng cách không đưa crypto vào chương trình nghị sự, Warsh đang bỏ qua một lớp rủi ro mới có thể khuếch đại các cú sốc hệ thống. Tôi đã thấy điều này xảy ra với Terra-Luna năm 2022 – sự sụp đổ của một stablecoin thuật toán đã gây ra hiệu ứng domino trên toàn thị trường. Fed đã phải can thiệp sau đó, nhưng lẽ ra có thể phòng ngừa nếu họ có một nhóm chuyên trách về tài sản kỹ thuật số.
Góc nhìn phản trực giác: Không có tin tức có thể là tin tốt? Hãy tưởng tượng nếu Warsh thực sự đưa crypto vào nhóm đặc nhiệm. Điều đó có nghĩa là ông ta coi nó như một mối đe dọa cần kiểm soát – dẫn đến các quy định hà khắc có thể bóp nghẹt sự đổi mới. Sự im lặng hiện tại có thể là một chiến lược có chủ ý: để ngành này tự phát triển mà không bị can thiệp sớm, trong khi ông ta tập trung vào các vấn đề vĩ mô cấp bách. Nhưng tôi không mua điều đó. Với 19 năm trong ngành, tôi biết rằng sự thờ ơ của các nhà hoạch định chính sách thường biến thành sự thù địch khi khủng hoảng xảy ra. Họ sẽ đổ lỗi cho crypto vì đã làm xói mòn chủ quyền tiền tệ, và khi đó các biện pháp trừng phạt sẽ nặng nề hơn nhiều.
Hãy nhìn vào dữ liệu on-chain để thấy bức tranh rõ hơn. Tuần qua, khối lượng giao dịch trên các sàn tập trung giảm 12%, trong khi phí gas trên Ethereum tăng nhẹ – dấu hiệu của sự không chắc chắn. Các quỹ đầu tư mạo hiểm đang giảm tốc độ rót vốn vào các dự án Layer-2, chờ đợi tín hiệu từ Fed. Nhưng đây không chỉ là vấn đề thanh khoản. Đây là vấn đề niềm tin. Khi người đứng đầu ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới không thèm nhắc đến bạn trong bài phát biểu đầu tiên, bạn đang bị xem là không quan trọng. Và trong tài chính, “không quan trọng” đồng nghĩa với “dễ bị tổn thương”.
Tôi muốn đưa ra một phép loại suy từ mật mã học. Trong các giao thức mã hóa, có một khái niệm gọi là “silent error” – lỗi âm thầm mà không ai phát hiện cho đến khi hệ thống sụp đổ. Việc Warsh bỏ qua crypto trong chương trình cải cách là một silent error của chính sách tiền tệ. Ông ta đang xây dựng một kiến trúc mới cho nền kinh tế Mỹ mà không tính đến lớp tài sản đã thay đổi cách con người giao dịch, tiết kiệm và vay mượn. Điều này giống như việc thiết kế một cây cầu mà không tính đến tải trọng của xe tải – nó có thể đứng vững trong thời tiết đẹp, nhưng sẽ gãy khi có bão.
Vậy chúng ta nên làm gì? Cần theo dõi ba tín hiệu trong những tuần tới. Thứ nhất: bài phát biểu đầu tiên của Warsh sau khi các nhóm đặc nhiệm bắt đầu hoạt động. Nếu ông ta đề cập đến crypto dù chỉ một câu, thị trường sẽ phản ứng tích cực vì sự rõ ràng. Thứ hai: báo cáo của nhóm đặc nhiệm về ổn định tài chính – nếu nó không đề cập đến DeFi, đó là một lá cờ đỏ. Thứ ba: phản ứng của thị trường trái phiếu. Nếu lợi suất thực tế (TIPS) tăng mạnh, điều đó có nghĩa là thị trường tin vào sự diều hâu của Warsh, và crypto sẽ chịu áp lực giảm giá trong ngắn hạn. Nhưng nếu lợi suất danh nghĩa tăng do kỳ vọng lạm phát, thì Bitcoin – với tư cách là hàng rào chống lạm phát – có thể hưởng lợi.
Tôi sẽ kết thúc bằng một câu hỏi: Liệu Warsh có đang lặp lại sai lầm của những người đi trước khi đánh giá thấp sức mạnh của công nghệ? Năm 2017, tôi đã nhìn thấy một ICO lừa đảo và cảnh báo cộng đồng. Hôm nay, tôi nhìn thấy một chính sách tiền tệ đang được xây dựng trên một nền tảng bỏ qua thực tế. Lịch sử có thể không lặp lại, nhưng nó thường vần điệu. Và tôi e rằng giai điệu lần này sẽ không nghe hay cho lắm.