Yên Nhật đang tiến gần đến mức thấp kỷ lục so với USD, làm dấy lên đồn đoán về khả năng can thiệp của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) và Bộ Tài chính. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ phân tích vĩ mô, đây không chỉ là câu chuyện về tỷ giá, mà là một bài toán nan giải về chính sách tiền tệ, tài khóa và cấu trúc kinh tế của Nhật Bản.
Tại sao Yên lại yếu?
Sự suy yếu của Yên bắt nguồn từ chênh lệch lãi suất lớn giữa Nhật Bản và Mỹ. Trong khi Fed duy trì lãi suất ở mức 5.25%-5.50%, BOJ chỉ mới kết thúc lãi suất âm vào tháng 3/2024, đưa lãi suất lên 0-0.1%. Khoảng cách này khuyến khích dòng vốn chảy ra khỏi Nhật Bản, tìm kiếm lợi suất cao hơn, gây áp lực lên Yên.
Tuy nhiên, vấn đề sâu xa hơn nằm ở giới hạn của chính sách tiền tệ Nhật Bản. Nợ công của Nhật Bản vượt 250% GDP, cao nhất thế giới. Mỗi đợt tăng lãi suất 100 điểm cơ bản sẽ khiến chi phí trả lãi tăng thêm khoảng 10 nghìn tỷ Yên mỗi năm. Điều này khiến BOJ không thể mạnh tay thắt chặt. Thêm vào đó, BOJ nắm giữ gần 50% thị trường trái phiếu chính phủ Nhật Bản, việc tăng lãi suất sẽ gây thua lỗ lớn cho bảng cân đối của ngân hàng trung ương.
Can thiệp: Liệu có hiệu quả?
Bộ Tài chính Nhật Bản đã sử dụng các biện pháp can thiệp bằng lời nói và kiểm tra tỷ giá. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy can thiệp đơn thuần chỉ có tác dụng tạm thời, đặc biệt khi nguyên nhân cốt lõi là chênh lệch lãi suất chưa được giải quyết. Năm 2022, Nhật Bản đã can thiệp với quy mô lớn (khoảng 9.2 nghìn tỷ Yên) nhưng Yên vẫn tiếp tục suy yếu sau đó.
Điểm khác biệt lần này là áp lực từ thị trường tài chính toàn cầu. Các phương tiện truyền thông như Crypto Briefing đã bắt đầu đưa tin về rủi ro Yên, cho thấy vấn đề không còn là nội bộ Nhật Bản. Lượng giao dịch carry trade Yên đã đạt mức đáng lo ngại, có thể gây ra biến động dây chuyền nếu can thiệp khiến Yên tăng giá đột ngột.
Góc nhìn trái chiều: Can thiệp có thể làm tình hình tồi tệ hơn?
Một số nhà phân tích cho rằng, can thiệp mạnh tay để kéo Yên lên có thể gây ra hiệu ứng ngược. Khi Yên tăng mạnh, các nhà đầu tư tổ chức Nhật Bản (công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí) đang nắm giữ lượng lớn tài sản nước ngoài chưa phòng ngừa rủi ro tỷ giá sẽ phải đối mặt với thua lỗ. Điều này có thể buộc họ bán tháo tài sản toàn cầu, gây ra làn sóng biến động trên thị trường chứng khoán và trái phiếu quốc tế.
Hơn nữa, sức mạnh của đồng USD hiện tại được hỗ trợ bởi nền kinh tế Mỹ mạnh mẽ và kỳ vọng lãi suất cao kéo dài. Nếu Nhật Bản can thiệp một mình mà không có sự phối hợp từ các nước G7, khả năng thành công sẽ rất thấp.
Tác động đến thị trường tiền mã hóa
Việc Yên yếu kéo dài đã thúc đẩy dòng vốn đầu tư vào các tài sản rủi ro, bao gồm cả tiền mã hóa. Tuy nhiên, nếu can thiệp xảy ra và Yên tăng giá mạnh, các vị thế carry trade bị giải chấp có thể gây ra hiệu ứng domino, ảnh hưởng đến thanh khoản toàn thị trường. Các nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ động thái của BOJ và Bộ Tài chính trong những ngày tới.
Kết luận
Yên Nhật đang ở điểm then chốt, nhưng can thiệp chỉ là giải pháp tình thế. Vấn đề cốt lõi nằm ở sự mâu thuẫn giữa chính sách tiền tệ siêu nới lỏng và nhu cầu ổn định tỷ giá. Cho đến khi Nhật Bản giải quyết được bài toán nợ công và tăng trưởng tiềm năng, Yên sẽ tiếp tục chịu áp lực giảm giá. Câu hỏi đặt ra là: liệu can thiệp có đủ sức thay đổi xu hướng, hay chỉ là một cơn gió ngược trong dòng chảy dài hạn?