Hook
Những dòng chữ vẫn còn đó, nhưng không khí trên thị trường đã thay đổi. Ngày 16 tháng 7 năm 2025, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) lên tiếng trước báo giới: “Tỷ giá Nhân dân tệ dự kiến sẽ tiếp tục biến động hai chiều.” Một câu nói ngắn gọn, nhưng ẩn chứa nhiều tầng lớp ý nghĩa. Trong giới crypto, không ít người đã quen với việc nhìn vào các tuyên bố tiền tệ để đoán hướng đi của dòng vốn. Và lần này, sự yên ắng của PBOC lại gợi lên những hồi ức về những đợt biến động năm 2015, 2018 – khi mà mỗi lần Trung Quốc điều chỉnh quan điểm tỷ giá, thị trường tiền mã hóa lại rung chuyển.
Tôi nhớ lại năm 2020, khi DeFi Summer bùng nổ, tôi từng lao vào cung cấp thanh khoản trên Uniswap với 2 ETH. Khi đó, tôi chỉ nghĩ đến lợi nhuận phí giao dịch, nhưng quên mất rằng thị trường toàn cầu, và đặc biệt là chính sách từ các ngân hàng trung ương lớn, có thể thay đổi mọi thứ trong nháy mắt. Khi NHÂN DÂN tệ giảm giá mạnh vào cuối năm 2020, tôi chứng kiến dòng vốn từ Trung Quốc chảy mạnh vào Bitcoin như một kênh trú ẩn, đẩy giá lên đỉnh. Nhưng lần này, tín hiệu từ PBOC có vẻ khác: họ muốn giữ tỷ giá ổn định, không để thị trường tạo kỳ vọng một chiều. Liệu điều đó có ảnh hưởng đến dòng tiền vào crypto?
Context
Để hiểu được tác động, cần đặt tuyên bố này trong bối cảnh rộng hơn. Trung Quốc, dù đã cấm giao dịch crypto từ năm 2021, vẫn là một trong những nền kinh tế có ảnh hưởng lớn nhất đến thị trường thông qua các kênh ngầm như OTC, USDT (Tether) và các sàn giao dịch offshore. Khoảng 30-40% khối lượng giao dịch Bitcoin trên các sàn lớn như Binance, OKX đến từ các nhà đầu tư Trung Quốc sử dụng USDT – một stablecoin được neo theo USD. Khi PBOC đưa ra tín hiệu về tỷ giá, nó không chỉ tác động lên thị trường ngoại hối mà còn ảnh hưởng đến hành vi của các nhà đầu tư crypto Trung Quốc.
Thông thường, khi Nhân dân tệ có áp lực giảm, các nhà đầu tư Trung Quốc có xu hướng chuyển đổi tài sản sang USD hoặc crypto như một kênh trú ẩn. Ngược lại, nếu PBOC can thiệp mạnh và ổn định được tỷ giá, dòng chảy đó sẽ chậm lại. Lần này, PBOC không hứa hẹn can thiệp, chỉ nói về “biến động hai chiều” và “nhiều yếu tố”. Điều này khác hẳn với các tuyên bố trước đây khi họ khẳng định “giữ tỷ giá ổn định”. Sự khác biệt này là chìa khóa để hiểu hành vi của thị trường crypto trong những tuần tới.
Từ góc nhìn của tôi, đây là một hành động “quản lý kỳ vọng” điển hình của các ngân hàng trung ương: họ muốn ngăn chặn kỳ vọng một chiều về sự mất giá, nhưng cũng không muốn đốt dự trữ ngoại hối để can thiệp. Nếu nhìn vào lịch sử, những lần PBOC “nói mà không làm” thường dẫn đến sự điều chỉnh mạnh sau đó – và crypto thường là nơi hứng chịu hoặc hưởng lợi từ các dòng vốn đó.
Core
Hãy đi sâu vào cơ chế. Phân tích của tôi dựa trên ba yếu tố chính: (1) chênh lệch lãi suất Trung-Mỹ, (2) thặng dư thương mại của Trung Quốc, và (3) dòng vốn đầu tư crypto từ Trung Quốc.
Thứ nhất, chênh lệch lãi suất. Hiện tại, lãi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm cao hơn lãi suất tương đương của Trung Quốc khoảng 200 điểm cơ bản (2%). Đây là một trong những mức chênh lệch lớn nhất trong lịch sử. Khi PBOC giữ lãi suất thấp để hỗ trợ nền kinh tế nội địa, dòng vốn có xu hướng chảy ra khỏi Trung Quốc để tìm kiếm lợi suất cao hơn ở Mỹ hoặc các tài sản rủi ro như crypto. Tuyên bố “biến động hai chiều” có thể được hiểu là PBOC sẽ không tăng lãi suất để kéo đồng tiền lên, do đó áp lực mất giá vẫn còn. Điều này có lợi cho Bitcoin, vì nó hoạt động như một kênh trú ẩn không biên giới.
Thứ hai, thặng dư thương mại. Dữ liệu gần đây cho thấy xuất khẩu của Trung Quốc đang giảm tốc, với mức tăng trưởng âm trong tháng 6. Nếu thặng dư thương mại thu hẹp, áp lực lên tỷ giá sẽ lớn hơn. Nhưng crypto lại có một mối liên hệ đặc biệt: khi các doanh nghiệp xuất khẩu Trung Quốc thu ngoại tệ, họ thường giữ lại USD hoặc chuyển một phần sang USDT để đầu tư vào crypto. Nếu thặng dư giảm, nguồn cung USD thực tế trong nền kinh tế Trung Quốc cũng giảm, làm tăng nhu cầu đối với USD trên thị trường chợ đen – và điều này có thể đẩy giá USDT lên so với Nhân dân tệ. Thực tế, trong những tuần gần đây, premium của USDT trên các sàn OTC Trung Quốc đã tăng nhẹ, cho thấy dòng tiền đang chảy vào crypto.
Thứ ba, dòng vốn từ các nhà đầu tư tổ chức Trung Quốc. Dù cá nhân bị cấm, các quỹ đầu tư và doanh nghiệp vẫn có thể tiếp cận crypto thông qua các kênh offshore. Khi PBOC phát tín hiệu không can thiệp mạnh, các nhà đầu tư lớn có thể coi đây là cơ hội để mua vào Bitcoin khi giá còn thấp, trước khi một đợt mất giá của Nhân dân tệ xảy ra. Tôi từng chứng kiến điều này vào năm 2022, khi thị trường crypto lao dốc do sự sụp đổ của Terra/Luna, nhưng dòng vốn từ Trung Quốc lại ồ ạt đổ vào Bitcoin sau khi PBOC nới lỏng chính sách tiền tệ. Kết quả là Bitcoin chạm đáy 15.000 USD vào tháng 11/2022, sau đó tăng gấp 3 lần trong năm 2023. Lịch sử có thể lặp lại, nhưng với một kịch bản khác.
Contrarian
Ngược với suy nghĩ thông thường, tuyên bố “biến động hai chiều” của PBOC không phải là tín hiệu yếu cho crypto. Nhiều người cho rằng sự ổn định của Nhân dân tệ sẽ làm giảm nhu cầu trú ẩn vào Bitcoin. Nhưng thực tế, nếu PBOC thành công trong việc ổn định kỳ vọng, nó sẽ tạo ra một môi trường “low volatility” cho tỷ giá, điều này có thể khiến các nhà đầu tư Trung Quốc bớt lo lắng và không vội vã chuyển tài sản. Điều đó dẫn đến dòng tiền vào crypto chững lại, thậm chí có thể thấy một đợt bán tháo nhẹ. Tuy nhiên, đây chỉ là hiệu ứng ngắn hạn. Vì lý do cơ bản – chênh lệch lãi suất và áp lực thương mại – vẫn không thay đổi, nên sau một thời gian, dòng vốn sẽ quay trở lại.
Một điểm mù khác: nhiều người cho rằng PBOC có thể thay đổi lập trường bất cứ lúc nào. Nhưng từ kinh nghiệm theo dõi thị trường 9 năm qua, tôi thấy rằng các ngân hàng trung ương rất hiếm khi đảo ngược hoàn toàn thông điệp. Khi họ nói “biến động hai chiều”, họ thực sự muốn thị trường chấp nhận rằng tỷ giá có thể tăng hoặc giảm, nhưng không quá mạnh. Điều này tạo ra một trạng thái lửng lơ, nơi mà các nhà đầu tư crypto không biết nên hành động thế nào. Thực tế, trong lịch sử, những giai đoạn “tuyên bố mơ hồ” của PBOC thường dẫn đến sự tích lũy thầm lặng của Bitcoin, trước khi một động thái chính sách bất ngờ (như cắt giảm lãi suất) kích hoạt một đợt tăng giá mới.
Tôi nhớ lại cuối năm 2021, khi PBOC phát tín hiệu thắt chặt thị trường bất động sản (Evergrande), Bitcoin giảm mạnh từ 69.000 USD xuống 30.000 USD trong vài tuần. Lúc đó, mọi người đều nghĩ crypto sẽ chết. Nhưng hóa ra, dòng tiền từ Trung Quốc lại chuyển sang các DeFi protocol như Aave và Compound để kiếm lợi suất. Vậy nên, bài học là: khi thị trường truyền thống có biến động, crypto không phải lúc nào cũng là nơi trú ẩn; nó có thể là nơi đầu cơ rủi ro. Trong ngữ cảnh hiện tại, sự mơ hồ của PBOC có thể khiến các nhà đầu tư crypto Trung Quốc thận trọng hơn, tạm thời rút khỏi các vị thế rủi ro cao (như memecoin, altcoin) và quay về Bitcoin, stablecoin như USDC hay DAI. Điều này giải thích tại sao Bitcoin dominance (tỷ lệ thống trị thị trường) đã tăng nhẹ trong tháng 7.
Takeaway
Câu hỏi thực sự không phải là liệu PBOC có thay đổi chính sách hay không, mà là các nhà đầu tư crypto sẽ phản ứng thế nào trước một thông điệp không rõ ràng. Từ kinh nghiệm của mình, tôi tin rằng trong thị trường giảm hiện tại, sự sống còn quan trọng hơn lợi nhuận. Bitcoin vẫn là tài sản có tính thanh khoản cao nhất và ít bị ảnh hưởng bởi rủi ro pháp lý Trung Quốc. Còn các altcoin, đặc biệt là các token Trung Quốc như NEO, Vechain, hay Conflux, sẽ chịu áp lực lớn hơn nếu dòng vốn từ Trung Quốc chững lại.
Tôi sẽ theo dõi chặt chẽ ba tín hiệu: (1) tỷ giá USD/CNY nếu vượt 7,3 có thể kích hoạt làn sóng mua Bitcoin; (2) khối lượng giao dịch USDT trên các sàn OTC Trung Quốc; (3) lãi suất cho vay USDT trên Aave – nếu tăng đột biến, đó là dấu hiệu của khan hiếm thanh khoản. Kết luận của tôi: hãy giữ một phần danh mục bằng stablecoin, sẵn sàng mua vào khi thị trường hoảng loạn. Bởi lẽ, như tôi đã học được từ những lần trước, các ngân hàng trung ương có thể nói, nhưng thị trường mới là người quyết định cuối cùng.