Tuần trước, chỉ số bán dẫn Philadelphia (SOX) giảm hơn 8% trong ba phiên, đánh dấu đợt suy giảm mạnh nhất kể từ tháng 3/2023. Nvidia – cổ phiếu được coi là thước đo của cơn sốt AI – mất gần 200 tỷ USD vốn hóa chỉ sau một đêm. Các chuyên gia bắt đầu thì thầm về một cuộc đảo chiều: dòng tiền rời khỏi AI và bán dẫn, và câu hỏi đặt ra là nơi tiếp theo chúng sẽ đổ vào. Trong giới crypto, một số người lạc quan cho rằng đây là cơ hội vàng để tiền số 'hút máu' từ câu chuyện đang phai nhạt của AI. Nhưng liệu logic đó có đứng vững trước thực tế thị trường?
Trước hết, cần đặt bối cảnh thanh khoản toàn cầu. Trong 18 tháng qua, phần lớn dòng vốn đầu cơ tập trung vào cổ phiếu trí tuệ nhân tạo và hạ tầng bán dẫn, khiến tỷ trọng của nhóm này trong S&P 500 vượt mức 35% – một sự tập trung chưa từng thấy kể từ đỉnh dot-com. Crypto, trong khi đó, chật vật với khủng hoảng niềm tin hậu FTX và sự thiếu vắng các narrative mới ngoài Bitcoin ETF. Bức tranh vĩ mô hiện tại là một cuộc 'đấu tranh giành thị phần' giữa hai lớp tài sản rủi ro: AI và crypto. Khi AI hạ nhiệt, giới đầu tư buộc phải tái phân bổ danh mục.
Tuy nhiên, cốt lõi của vấn đề không nằm ở việc dòng tiền chảy đi đâu, mà là liệu crypto có đủ hấp lực để hút được lượng vốn đó. Dữ liệu on-chain cho thấy sự thờ ơ đáng ngại: tổng stablecoin supply trên các sàn giao dịch vẫn loanh quanh mức 18 tỷ USD, thấp hơn 40% so với đỉnh 2021. Điều đó có nghĩa là chưa có dấu hiệu rõ ràng về việc các nhà đầu tư tổ chức đang chuẩn bị 'rót tiền' vào crypto. Nếu AI thực sự suy yếu, họ có thể chọn cách rút về trái phiếu kho bạc với lợi suất 5%, thay vì lao vào một thị trường vốn đang trong vùng tích lũy không rõ hướng.
Đây là điểm mà tôi muốn đưa ra góc nhìn phản trực giác: Việc AI hạ nhiệt không tự động khiến crypto tăng – nó chỉ lấy đi một 'đối thủ cạnh tranh kể chuyện'. Nếu không có câu chuyện riêng hấp dẫn, crypto sẽ không được hưởng lợi. Hãy nhìn vào lịch sử: năm 2022, khi cổ phiếu công nghệ sụp đổ, crypto còn lao dốc mạnh hơn vì nó là 'beta của beta'. Mối tương quan giữa Bitcoin và Nasdaq-100 vẫn ở mức 0,6 trong suốt thời kỳ thắt chặt. Điều đó cho thấy crypto vẫn là một tài sản rủi ro cùng chiều, chứ không phải nơi trú ẩn an toàn khi AI suy yếu.
Một luận điểm thú vị khác mà tôi từng trao đổi với một nhà quản lý quỹ tại Thượng Hải: nếu AI thực sự bước vào chu kỳ điều chỉnh kéo dài, nó có thể kéo theo một cuộc thanh lý toàn bộ các tài sản có liên quan đến GPU và compute power – bao gồm cả các token như Render (RNDR), Akash (AKT) hay Filecoin (FIL) – vốn dựa vào nhu cầu tính toán phi tập trung. Thứ được cho là 'dòng vốn chảy sang crypto' thực chất chỉ là sự dịch chuyển giữa các token trong cùng một hệ sinh thái đầu cơ, chứ không phải tiền mới từ bên ngoài. Nếu nhìn vào số liệu, vốn hóa của các token liên quan đến AI tính đến tháng 4/2024 chỉ khoảng 15 tỷ USD, trong khi vốn hóa của Bitcoin là hơn 1.300 tỷ USD. Ai sẽ tin rằng 15 tỷ USD rút từ AI token sẽ tạo ra sóng lớn cho cả thị trường?
Khi tôi còn làm nghiên cứu thanh toán xuyên biên tại Chengdu, tôi đã chứng kiến một hiện tượng tương tự vào năm 2017-2018: ICO bùng nổ rồi sụp đổ, và dòng vốn từ ICO 'chảy' sang các token khác, nhưng cuối cùng chỉ tạo ra một đợt tăng giá ảo. Bài học rút ra là: dòng vốn đầu cơ không tạo ra giá trị nội tại, nó chỉ tái phân bổ rủi ro. Nếu AI hạ nhiệt thật sự, tôi tin rằng crypto sẽ phải đối mặt với áp lực giảm nhiều hơn là cơ hội, bởi vì một trong những narrative chính yếu ('crypto là AI của tài chính') sẽ mất đi sức hút.
Điều tôi muốn nhấn mạnh trong bài viết này là: đừng nhầm lẫn giữa hiện tượng tương quan và quan hệ nhân quả. Việc AI giảm điểm không phải là tín hiệu mua crypto. Nếu bạn nhìn vào bản đồ thanh khoản toàn cầu, dòng tiền thông minh đang chờ đợi một tín hiệu rõ ràng hơn: lộ trình cắt giảm lãi suất của Fed, hoặc một sự kiện thể chế hóa mới (như Ethereum ETF spot được phê duyệt).
Vậy chúng ta đang ở đâu trong chu kỳ? Tôi cho rằng đây là giai đoạn 'giảm nhiệt kỳ vọng': các narrative cũ (AI) phai nhạt, nhưng narrative mới chưa đủ mạnh. Crypto không hưởng lợi từ sự suy yếu của AI; nó cần một câu chuyện riêng. Liệu bạn có sẵn sàng chờ đợi, hay sẽ lao vào ván cược 'AI to crypto rotation'? Tôi chọn chờ đợi, với một danh sách theo dõi các stablecoin supply và dữ liệu ETF.