Cuộc đua chip AI: Bài học về tập trung hóa cho thị trường tiền điện tử

Khi mọi người bỏ chạy, người dẫn đạo thắp đèn. Tuần trước, tôi đọc một báo cáo về thị trường chip AI. Nvidia vẫn chiếm 75-81% doanh thu từ các bộ tăng tốc AI. AMD và Intel tăng hơn 100% giá cổ phiếu. Wall Street đang “reconsider” – một từ đẹp đẽ để nói rằng nhà đầu tư đang đặt cược vào sự thay đổi. Nhưng khi nhìn vào những con số, tôi thấy một câu chuyện quen thuộc. Câu chuyện về sự tập trung quyền lực và những kẻ thách thức bị đánh giá quá cao. Giống như thị trường crypto vậy. Hãy nhìn vào lịch sử. Năm 2017, Ethereum chiếm hơn 80% thị trường hợp đồng thông minh. Mọi người nói về “Ethereum killer”. EOS, Tron, Cardano – tất cả đều hứa hẹn sẽ phá vỡ thế độc tôn. Họ huy động hàng tỷ đô la, xây dựng cộng đồng, tạo ra những câu chuyện đẹp. Và rồi điều gì xảy ra? Ethereum vẫn ở đây, với hơn 60% TVL trong DeFi. Những kẻ thách thức? Phần lớn chết hoặc sống lay lắt. Tại sao? Bởi vì mạng lưới hiệu ứng (network effects) và hệ sinh thái nhà phát triển là những rào cản khủng khiếp. CUDA của Nvidia cũng vậy. Nó không chỉ là phần cứng; nó là một hệ sinh thái phần mềm, thư viện, công cụ, và cộng đồng mà AMD và Intel không thể sao chép trong một sớm một chiều. Báo cáo mà tôi phân tích – một bài báo ngắn từ Crypto Briefing – không đi sâu vào kỹ thuật. Nó chỉ đưa ra con số thị phần và giá cổ phiếu. Nhưng bên dưới lớp vỏ tài chính, có một sự thật: thị trường đang kỳ vọng một cuộc chuyển giao quyền lực. 75-81% thuộc về Nvidia. Phần còn lại cho AMD và Intel. Và giá cổ phiếu của hai công ty này tăng hơn 100% – tốc độ nhanh hơn nhiều so với Nvidia. Điều đó có nghĩa là gì? Có thể là sự lạc quan quá mức. Hoặc có thể là một sự điều chỉnh kỳ vọng. Tôi nghiêng về khả năng đầu tiên, bởi vì tôi đã thấy điều này quá nhiều lần trong crypto. Khi một đồng coin nhỏ tăng 10x sau một tin tức, đó thường là dấu hiệu của FOMO, không phải của sự thay đổi cơ bản. AMD và Intel có thực sự đang chiếm thị phần? Báo cáo không nói. Chỉ biết rằng họ đang tăng giá. Nhưng nếu thị phần của họ không tăng tương ứng, thì sự tăng giá chỉ là bong bóng. Và bong bóng thì luôn vỡ. Tôi tự hỏi: Liệu các nhà đầu tư có đang lặp lại sai lầm tương tự như khi họ đổ tiền vào EOS năm 2018? Thị trường không phải lúc nào cũng đúng, nhưng công nghệ thì có. Hãy nhìn vào khía cạnh địa chính trị. Báo cáo gốc hoàn toàn bỏ qua nó. Nhưng tôi – với 25 năm trong ngành – biết rằng không thể hiểu được chip AI mà không nhắc đến Mỹ-Trung. Nvidia bị cấm bán chip mạnh nhất cho Trung Quốc. Họ mất hàng tỷ đô la doanh thu tiềm năng. Nhưng đồng thời, họ được hưởng lợi từ nhu cầu nội địa Mỹ tăng vọt. AMD và Intel cũng chịu ảnh hưởng tương tự. Vậy tại sao thị trường lại lạc quan? Có lẽ vì họ nghĩ rằng AMD và Intel sẽ chiếm được thị phần từ Nvidia trong phân khúc chip Trung Quốc bị cấm? Nhưng điều đó là phi logic: cả hai cũng bị cấm. Hoặc có lẽ họ tin rằng AMD và Intel sẽ thắng trong cuộc đua chip inference? Inference – suy luận – là một thị trường đang bùng nổ khi AI đi từ huấn luyện sang triển khai. Và ở đó, AMD và Intel có lợi thế về giá, hiệu suất năng lượng, và sự tương thích với các framework open-source. Nhưng liệu lợi thế đó có đủ lớn để bù đắp cho sự thống trị của CUDA? Câu trả lời là chưa rõ ràng. Trong thế giới crypto, tôi đã chứng kiến những dự án hứa hẹn “giải quyết vấn đề mở rộng” nhưng cuối cùng thất bại vì không có đủ nhà phát triển. Điều tương tự đang xảy ra với AMD và Intel. Họ có thể có phần cứng tốt hơn, nhưng phần mềm là chìa khóa. Và Nvidia đã xây dựng một bức tường lửa bằng CUDA suốt 15 năm. AMD có ROCm, Intel có OneAPI. Nhưng cả hai đều chưa thể sánh được về độ hoàn thiện và hệ sinh thái. Đây là một bài học về “network effects” mà bất kỳ ai trong crypto cũng nên hiểu. Sự tập trung quyền lực là kẻ thù của sự đổi mới. Quay lại với báo cáo, tôi thấy một điểm thú vị: tác giả chỉ dựa vào một nguồn duy nhất (Crypto Briefing) và không kiểm chứng. Điều này khiến độ tin cậy thấp. Tuy nhiên, dữ liệu thị phần 75-81% khá khớp với các báo cáo từ Gartner và IDC (thường là 80-90% vào năm 2024). Vậy con số đó có thể chấp nhận được. Nhưng vấn đề không phải là con số, mà là cách diễn giải. Báo cáo cho rằng việc AMD và Intel tăng giá là do “investors turning to value stocks”. Thực ra, đó là một cách nói hoa mỹ cho “chạy theo FOMO”. Khi một cổ phiếu tăng 100% trong vài tháng, nó không còn là “value” nữa. Nó là momentum. Và momentum thì dễ đảo chiều. Tôi muốn chia sẻ một câu chuyện từ năm 2021. Khi đó, tôi đang điều hành DAO ArtForAll, hỗ trợ các nữ nghệ sĩ mint NFT. Thị trường NFT bùng nổ. Mọi người đổ xô mua những bức ảnh jpeg với giá hàng chục nghìn đô la. Tôi thấy điều đó thật điên rồ. Tôi viết một bài báo nói rằng NFT không phải là công cụ đầu cơ, mà là quyền sở hữu văn hóa. Mọi người cười nhạo tôi. Vài tháng sau, thị trường sụp đổ. Những người mua đỉnh mất trắng. Bài học: đừng bao giờ tin vào một câu chuyện chỉ vì mọi người đang kể nó. Hãy nhìn vào dữ liệu. Hãy nhìn vào công nghệ. Hãy nhìn vào những rủi ro mà số đông bỏ qua. Bây giờ, tôi thấy một câu chuyện tương tự với chip AI. Nvidia đang ở đỉnh cao, nhưng đối thủ đang được đẩy giá lên nhờ kỳ vọng. Liệu AMD và Intel có thực sự chiếm được thị phần? Có thể, nếu họ vượt qua được rào cản CUDA. Nhưng điều đó cần thời gian – nhiều năm. Còn thị trường thì luôn muốn mọi thứ xảy ra ngay lập tức. Và đó là nơi nguy hiểm. Trong crypto, tôi đã học được rằng những dự án tốt nhất thường bị định giá thấp trong thời gian dài. Bitcoin từng bị coi là trò đùa trong 5 năm. Ethereum từng bị chỉ trích vì không mở rộng được. Nhưng họ vẫn tồn tại và phát triển, vì công nghệ của họ thực sự giải quyết vấn đề. Còn những dự án được thổi giá quá nhanh thường kết thúc trong thất bại. Tôi nghĩ AMD và Intel đang ở vị thế giống như những altcoin được pump trước khi có sản phẩm thực sự cạnh tranh. Họ có sản phẩm, nhưng chưa đủ để lật đổ Nvidia. Và nếu họ không làm được, giá cổ phiếu sẽ giảm. Một điểm khác từ báo cáo: nó hoàn toàn bỏ qua rủi ro chuỗi cung ứng. TSMC là nhà sản xuất duy nhất có thể làm chip 4nm/5nm cho cả Nvidia, AMD và Intel (Gaudi dùng TSMC). Địa chính trị Đài Loan có thể ảnh hưởng đến toàn bộ ngành. Nếu xảy ra chiến tranh, tất cả đều chết. Nhưng thị trường không quan tâm. Họ chỉ nhìn vào biểu đồ giá. Điều này nhắc tôi về sự lãng quên rủi ro quy định trong crypto. Năm 2021, mọi người đều vui vẻ với DeFi, bỏ qua việc SEC có thể đàn áp. Và rồi năm 2022, sự sụp đổ của FTX và các vụ kiện đã làm thị trường lao dốc. Rủi ro luôn tồn tại, nhưng thị trường tăng giá làm chúng ta quên mất. Tôi muốn kết thúc bằng một suy nghĩ về tương lai. AI và crypto đang hội tụ. Các dự án như Render Network, Akash Network, hay io.net đang tận dụng GPU để tính toán phi tập trung. Nếu Nvidia tiếp tục thống trị, những dự án này sẽ phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất, đi ngược lại tinh thần phi tập trung. Nhưng nếu AMD và Intel thành công, thị trường GPU sẽ đa dạng hơn, và đó là tin tốt cho crypto. Tuy nhiên, điều đó không xảy ra trong một sớm một chiều. Và việc đầu tư vào AMD/Intel bây giờ có thể là một canh bạc dựa trên hy vọng, không phải thực tế. Khi mọi người bỏ chạy theo đám đông, người dẫn đạo thắp đèn. Tôi chọn thắp ngọn đèn của sự hoài nghi lành mạnh. Tôi sẽ theo dõi tín hiệu: doanh số bán chip inference, sự áp dụng ROCm và OneAPI, và đặc biệt là tác động của chính sách Mỹ-Trung. Cho đến khi có bằng chứng rõ ràng, tôi sẽ không tin vào câu chuyện “AMD/Intel sẽ lật đổ Nvidia” chỉ vì giá cổ phiếu tăng. Và tôi khuyên bạn cũng vậy. Bài viết này không phải lời khuyên đầu tư. Nó là một góc nhìn từ một người đã sống qua nhiều chu kỳ. Hãy luôn nhớ: thị trường có thể sai trong ngắn hạn, nhưng công nghệ đúng trong dài hạn. Hãy đặt cược vào công nghệ, không phải vào câu chuyện.