Mỗi lần kiểm toán là một lần tôi đặt câu hỏi: tại sao hầu hết các phân tích thị trường crypto đều giống nhau đến nhàm chán? Chúng ta đọc cùng một loại chart, cùng một lời bình về “fear and greed index”, cùng một danh sách “10 altcoin nên mua”. Nhưng rồi, thị trường vẫn dump. Và các CEO vẫn đổ lỗi cho “whales” hay “FUD”.
Tôi vừa đọc một bản phân tích đặc biệt. Nó không viết về Bitcoin. Nó không viết về Ethereum. Nó viết về giá dầu Brent vượt mốc 80 USD/thùng, tăng 5.35% trong phiên. Một bài báo tin tức hàng hóa đơn thuần. Nhưng cách nó được mổ xẻ lại giống hệt một cuộc kiểm toán smart contract cấp độ giao thức. Đây là thứ mà cộng đồng crypto đang thiếu.
Bối cảnh: Thị trường crypto đang sideway. Mọi người chờ đợi “catalysts”. Các nhà phân tích nhìn vào dòng tiền ETF, vào các chính sách tiền tệ vĩ mô, nhưng họ bỏ qua một lớp tín hiệu sâu hơn. Họ phân tích “narrative” chứ không phân tích “state machine”. Họ đọc white paper chứ không đọc source code. Họ đọc báo cáo thu nhập chứ không audit dòng dữ liệu on-chain một cách có hệ thống. Bài phân tích về dầu thô kia là một ví dụ hoàn hảo về cách một chuyên gia vĩ mô thực thụ suy nghĩ.
Hãy nhìn vào Core Insight của bài phân tích đó. Họ không chỉ nói “dầu tăng là lạm phát tăng”. Họ đi vào từng lớp: Chính sách tiền tệ (dầu tăng -> lạm phát kỳ vọng tăng -> Fed khó cắt giảm lãi suất -> thị trường crypto mất động lực thanh khoản). Chính sách tài khóa (dầu tăng -> chi phí nhập khẩu tăng -> thâm hụt thương mại mở rộng -> áp lực lên tỷ giá, đặc biệt là các nước nhập khẩu dầu như Trung Quốc -> ảnh hưởng đến nhu cầu đầu tư của Trung Quốc, tác động đến toàn bộ chuỗi cung ứng, bao gồm cả mining hardware). Tăng trưởng kinh tế (dầu tăng là “supply shock” -> kìm hãm tiêu dùng và đầu tư -> nguy cơ “stagflation” trở nên rõ rệt).
Cơ chế giao thức mà họ phân tích là “nền kinh tế toàn cầu”. Mỗi lớp (monetary, fiscal, trade) là một module trong một hệ thống lớn. Và họ lần ra từng dòng dữ liệu để tìm ra “bug”. Họ xác định rằng bài báo là một Risk-On/Risk-Off trigger. Họ suy ra rằng thị trường sẽ repricing “inflation” và “interest rate” ngay lập tức. Đây chính xác là những gì tôi làm khi audit một AMM. Tôi nhìn vào một transaction lạ, trace nó qua từng contract, xác định nó có phải là một phần của một cuộc tấn công phức tạp hay không. Người phân tích vĩ mô đó đã debug nền kinh tế. Anh ta không cần biết giá BTC sẽ đi về đâu vào ngày mai, nhưng anh ta biết chính xác hệ thống đang hoạt động ở trạng thái nào và rủi ro lớn nhất nằm ở đâu.
Điểm mù bảo mật của hầu hết các phân tích crypto ngày nay là họ quên rằng “blockchain” vẫn là một phần của “world computer” lớn hơn: nền kinh tế vĩ mô thực. Họ coi crypto như một thực thể biệt lập, chịu ảnh hưởng từ bên ngoài, nhưng lại không bao giờ đặt câu hỏi: liệu một cú sốc từ bên ngoài có phơi bày một lỗ hổng cấu trúc bên trong của một giao thức hay không?
Ví dụ: Khi dầu tăng và Fed buộc phải tăng lãi suất nhanh hơn dự kiến, điều gì xảy ra với các giao thức lending trên chuỗi? Thanh khoản sẽ rút mạnh. Các stablecoin thuật toán, vốn đã yếu ớt sau vụ Terra, sẽ phải đối mặt với áp lực neo giá mới. Các giao thức DeFi phụ thuộc vào thanh khoản “yield farming” nông cạn sẽ sụp đổ nhanh hơn bạn nghĩ. Một auditor giỏi không chỉ nhìn vào mã Solidity của Aave. Anh ta còn phải hiểu rằng một cú shock bên ngoài (giá dầu) có thể kích hoạt một loạt các liquidation trên chuỗi, tạo thành một “lỗ đen thanh khoản” thứ hai. Đó là điều tôi gọi là Contrarian Insight: Điểm yếu lớn nhất của DeFi nằm ở các giả định kinh tế vĩ mô mà chúng được xây dựng, chứ không phải ở các lỗi code thông thường.
Takeaway của tôi: Các nhà phân tích crypto cần bỏ thói quen tìm kiếm “alpha” trên các chart 4h. Hãy học cách phân tích một bài báo về dầu thô như một báo cáo kiểm toán. Hãy viết “test cases” cho toàn bộ nền kinh tế. Mỗi lần bạn thấy một biến động vĩ mô, hãy hỏi: “Điều này sẽ phá vỡ giả định nào trong smart contract mà tôi đang hold?”. Bởi vì nếu bạn không tìm ra lỗ hổng đó trước, thị trường chắc chắn sẽ tìm ra nó.