Hôm qua, tài khoản chính thức của Solana thông báo mainnet đã chính thức nâng giới hạn Compute Unit trên mỗi khối lên 100 triệu. Con số 66% tăng trưởng dung lượng nghe có vẻ ấn tượng với các nhà đầu tư bán lẻ. Nhưng với tôi – người đã audit hơn 40 smart contract trên Solana từ năm 2021 – con số này chỉ là một tham số được vặn lên. Vấn đề thực sự nằm ở chỗ liệu mạng lưới có đủ khả năng xử lý khối lớn hơn mà không làm trầm trọng thêm các lỗ hổng cấu trúc hay không.
Bối cảnh: Solana sử dụng Compute Unit (CU) làm đơn vị đo tài nguyên tính toán cho mỗi giao dịch, tương tự Gas trên Ethereum. Trước đây, giới hạn mỗi khối là 60 triệu CU. Đề xuất SIMD-0286 được thông qua và triển khai, nâng lên 100 triệu CU. Đây không phải là lần đầu tiên Solana điều chỉnh tham số này; năm 2022 họ đã nâng từ 48 triệu lên 60 triệu. Mỗi lần tăng đều nhằm mục tiêu tăng thông lượng, nhưng cũng kéo theo rủi ro về độ trễ truyền khối và áp lực lên validator.
Phân tích kỹ thuật: scaling bằng tham số, không phải kiến trúc. Tôi đã từng kiểm toán logic xử lý CU trong một số protocol lending trên Solana. Mỗi giao dịch có một CU limit riêng (thường 200k-1.4M). Khi giới hạn khối tăng lên, validator có thể đóng gói nhiều giao dịch hơn hoặc các giao dịch phức tạp hơn. Về lý thuyết, TPS có thể tăng 66% nếu toàn bộ dung lượng được lấp đầy bởi các giao dịch có CU trung bình thấp. Nhưng thực tế, các khối hiện tại thường không đạt giới hạn CU vì bị giới hạn bởi băng thông và thời gian xử lý. Dữ liệu từ Solscan cho thấy trung bình mỗi khối chỉ dùng khoảng 30-40 triệu CU. Nâng lên 100 triệu chỉ có tác dụng khi có một làn sóng giao dịch lớn (ví dụ như mở đồng loạt nhiều vị thế perp).
Code sạch, tâm yên. Trong quá trình audit, tôi luôn kiểm tra giới hạn CU của từng hàm. Các dApp phức tạp như Jupiter hay Drift thường xuyên tiếp cận giới hạn giao dịch cá nhân. Với giới hạn khối cao hơn, các nhà phát triển có thể gộp nhiều hành động hơn trong một giao dịch, giảm số lượng giao dịch cần ký. Điều này cải thiện UX nhưng cũng tạo cơ hội cho các cuộc tấn công phức tạp hơn. Hãy nhìn vào vụ hack Wormhole năm 2022 – một phần nguyên nhân là do giới hạn CU không đủ để kiểm tra đầy đủ signature. Khi dung lượng tăng, bề mặt tấn công cũng mở rộng. DeFi chưa bao giờ an toàn tuyệt đối.
Góc nhìn phản trực giác: MEV sẽ trở nên tồi tệ hơn. Nghe có vẻ lạ: tăng dung lượng lại làm tăng MEV? Trên Ethereum, giới hạn Gas khối cố định khiến các builder cạnh tranh để lấp đầy khối bằng các giao dịch có giá trị MEV cao. Solana vốn có MEV thấp hơn vì cấu trúc song song và thời gian khối nhanh. Nhưng với giới hạn CU cao hơn, các searcher có thể xây dựng các giao dịch sandwich phức tạp hơn, tận dụng nhiều bước tính toán trong một khối. Kinh nghiệm từ dự án Jito (phần mềm MEV client trên Solana) cho thấy họ đã tối ưu hóa việc chèn bundle vào khối. Khi dung lượng lớn hơn, khả năng bundle chiếm ưu thế càng cao. Lỗ hổng không đợi ai. Tôi đã từng cảnh báo trong một bài phân tích năm 2023 rằng việc nâng CU mà không đi kèm cơ chế chống MEV sẽ biến Solana thành “Ethereum thứ hai” với vấn đề frontrunning nghiêm trọng.
Takeaway: hãy nhìn vào dữ liệu, không phải con số. Tuần tới, tôi sẽ theo dõi số liệu từ Dune Analytics: tỷ lệ giao dịch có CU > 200k, thời gian xác nhận trung bình, và đặc biệt là phần trăm khối do Jito sản xuất. Nếu thấy sự gia tăng đột biến về MEV revenue, đó là tín hiệu rằng bản nâng cấp này đã mở ra cánh cửa cho các cuộc tấn công tinh vi hơn. Câu hỏi đặt ra: Solana Foundation có kế hoạch giới thiệu cơ chế chống MEV (như threshold encryption) hay không? Hay họ sẽ tiếp tục để thị trường tự điều chỉnh? Tôi đặt cược vào kịch bản thứ hai – và đó là rủi ro mà mọi người tham gia Solana DeFi cần ý thức.