Tôi nhớ cách đây vài tháng, tại một hội thảo về AI infrastructure ở Singapore, tôi tình cờ ngồi cạnh CEO của một miner lớn. Anh ta hào hứng khoe về kế hoạch đặt hàng 20.000 GPU Nvidia Rubin. Lúc đó tôi nghĩ: 'Một miner đào Bitcoin sao lại nhảy vào AI?' Nhưng sau khi phân tích sâu hơn, tôi nhận ra đây không chỉ là một câu chuyện mới lạ – mà là sự cộng hưởng mạnh mẽ giữa hai thế giới tưởng như xa rời.
— Root: Đầu tư vào miner AI dựa trên cảm nhận về sự cộng hưởng giữa nhu cầu điện năng và AI infrastructure.
Hãy nhìn lại lịch sử. Bitcoin mining từng là cuộc đua ASIC khốc liệt – ai có chip nhanh hơn, điện rẻ hơn thì thắng. Halving liên tiếp bóp nghẹt biên lợi nhuận. Năm 2022, nhiều miner phá sản vì giá BTC giảm. Nhưng cũng chính trong giai đoạn đó, nhu cầu GPU cho AI bùng nổ. Các công ty như CoreWeave, Lambda Labs vay hàng tỷ USD để mua card Nvidia. Họ mơ về những trung tâm dữ liệu khổng lồ, nhưng lại thiếu nguồn điện và mặt bằng sẵn có. Và ai đang có sẵn thứ đó? Chính các miner Bitcoin: họ sở hữu những nhà kho rộng hàng nghìn mét vuông, hợp đồng điện giá rẻ (thường 2-3 cent/kWh so với 10-15 cent của đám mây truyền thống), và hệ thống làm mát đã được tối ưu.
Đây là điểm chạm đầu tiên của câu chuyện. Khi Nvidia công bố kiến trúc Rubin – dòng GPU thế hệ tiếp theo dành riêng cho AI inference – các miner nhảy vào. Họ không cần phải cạnh tranh với Google Cloud hay AWS về training (nơi yêu cầu software stack khổng lồ), mà họ có thể tập trung vào suy luận AI biên (edge inference) – một thị trường dự kiến sẽ tăng trưởng 40% mỗi năm.
— Root: Đầu tư vào miner AI dựa trên cảm nhận về sự chuyển đổi câu chuyện từ ASIC sang GPU.
Cơ chế thực sự của sự chuyển đổi này là gì? Hãy tưởng tượng bạn là một miner có 10 MW điện dư thừa sau khi giảm hash rate. Thay vì đào thêm ASIC, bạn lắp 1000 GPU Rubin. Mỗi server Rubin có giá khoảng 300.000 USD, nhưng bạn có thể cho thuê sức mạnh inference với giá 2 USD/giờ. Với thời gian hoạt động 90%, doanh thu hàng tháng từ một server là khoảng 1.300 USD. Như vậy, thời gian hoàn vốn chỉ 19 tháng – thấp hơn nhiều so với ASIC hiện tại (24-30 tháng với giá BTC hiện nay).
Tuy nhiên, câu chuyện hấp dẫn hơn ở chỗ: miner có lợi thế chi phí cố định. Vì họ đã trả tiền điện rẻ hơn, họ có thể định giá thấp hơn các cloud provider đến 30-40%, đồng thời vẫn có lợi nhuận. Điều này mở ra cơ hội phục vụ các startup AI non - vốn đang chết ngạt vì chi phí GPU đắt đỏ.
Nhưng đừng quên góc nhìn contrarian. Nhiều người cho rằng miner thiếu kỹ năng vận hành AI, không có đội ngũ DevOps, và Nvidia sẽ ưu tiên các đối tác lớn. Tôi từng nghĩ như vậy – cho đến khi tôi thấy Core Scientific ký hợp đồng trị giá 300 triệu USD với CoreWeave, hay Hut 8 mua lại một công ty GPU hosting. Thực tế, miner không cần tự xây software stack; họ có thể hợp tác với các nền tảng như Together AI hoặc Hugging Face để cung cấp inference-as-a-service. Và Nvidia có lý do để ưu đãi các miner: họ mua số lượng lớn, thanh toán nhanh, và giúp Nvidia thâm nhập thị trường mining vốn đã quen với phần cứng chuyên dụng.
Rủi ro thực sự nằm ở chỗ: nếu bong bóng AI vỡ, GPU Rubin sẽ trở thành cục gạch không thể đào Bitcoin (vì không phải ASIC). Nhưng tôi cho rằng kịch bản đó đã được thị trường định giá một phần. Các miner thông minh đang hedge bằng cách giữ một phần hash rate ASIC và chuyển dần dần. Hơn nữa, ngay cả khi AI suy thoái, nhu cầu HPC (high-performance computing) cho các lĩnh vực khác như mô phỏng khoa học, render 3D vẫn còn.
Điều làm tôi phấn khích nhất là cách câu chuyện này thay đổi bản chất của ngành. Miner không còn là những kẻ đào đơn thuần phụ thuộc vào giá BTC. Họ trở thành nhà cung cấp hạ tầng tính toán phi tập trung – một narrative mới mẻ và bền vững hơn nhiều. Trong các quỹ token fund, chúng tôi đã bắt đầu phân loại lại các miner: những ai có kế hoạch AI rõ ràng (như mua Rubin, ký hợp đồng hosting) được định giá gấp 2-3 lần P/E so với miner truyền thống.
Takeaway của tôi rất đơn giản: nếu bạn đang theo dõi ngành mining, đừng chỉ nhìn vào hash rate hay giá BTC. Hãy hỏi: miner đó đã đặt bao nhiêu Rubin? Họ có team AI không? Tỷ lệ doanh thu từ AI so với mining là bao nhiêu? Những miner tiên phong sẽ là những người sống sót sau halving 2028 và có thể còn vươn xa hơn. Tôi đã đầu tư vào một vài cái tên trong số đó. Còn bạn, đã sẵn sàng tham gia câu chuyện mới này chưa?